Edward Zieliński

Edward Zieliński urodził się 6 września 1939 roku w Kamionce koło Gniezna. Szkołę podstawową ukończył w Gnieźnie, gdzie po zakończeniu wojny przeniósł się wraz z rodzicami. W roku 1955 wstąpił do zakonu Franciszkanów Konwentualnych, nowicjat odbył w Niepokalanowie. Szkołę średnią kończył po nowicjacie w Jaśle i Niepokalanowie, a następnie podjął studia filozoficzno-teologiczne w Wyższym Seminarium Duchownym Franciszkanów w Łodzi, potem w Krakowie. W roku 1964 przyjął święcenia kapłańskie, i w tym samym roku przełożeni skierowali go na dalsze studia filozoficzne na Wydziale Filozofii Chrześcijańskiej KUL. Po uzyskaniu w 1967 stopnia magistra filozofii wyjechał do Rzymu, gdzie rozpoczął studia doktoranckie w Gregorianum. Niestety z powodu choroby studia te musiał przerwać.

Po powrocie do Polski w latach 1971-1977 Ojciec prof. Edward Zieliński pracował w redakcji Encyklopedii katolickiej. Uczestniczył w pracach merytoryczno-leksykogaficznych nad hasłami do tomów II, III i IV encyklopedii, sam też był autorem kilku haseł. Od 1971 roku pracował równolegle w Katedrze Historii Filozofii Starożytnej i Średniowiecznej KUL, początkowojako asystent dokumentacji naukowej, a następnie asystent naukowo-dydaktyczny. W roku 1976 uzyskał stopień doktora filozofii na podstawie pracy pt. Nieskończoność bytu Bożego w filozofii Jana Dunsa Szkota, pisanej pod kierunkiem ks. prof. Mariana Kurdziałka. W kolejnych latach (do 1989) zatrudniony był jako adiunkt Katdery Historii Filozofii Starożytnej i Średniowiecznej. W 1989 Ojciec Edward Zieliński przedstawił rozprawę habilitacyjną pt. Jednoznaczność transcendentalna w metafizyce Jana Dunsa Szkota i otrzymał tytuł docenta. W roku 1990 został kierownikiem Katdery Historii Filozofii Starożytnej i Średniowiecznej, po odejściu na emeryturę jej dotychczasowego kierownika ks. prof. M. Kurdziałka. W roku 1992 otrzymał tytuł profesora nadzwyczajnego, a w 2003 uzyskał tytuł naukowy profesora. W latach 1990-1993 Ojciec Zieliński pełnił funkcję kierownika Sekcji Filozofii Teoretycznej na Wydziale Filozofii KUL.

Obszar zainteresowań naukowych Ojca Edwarda Zielińskiego obejmował dwie wielkie epoki w dziejach filozofii: starożytność i średniowiecze. Wiele uwagi poświęcił odkryciu właściwego rozumienia myśli średniowiecznej, szczególnie okresowi zwanemu „złotym wiekiem scholastyki” (XIII wiek). Badał m.in. myśl św. Augustyna, św. Anzelma, a także myślicieli franciszkańskich (św. Bonawentura czy Jan Duns Szkot). Niewątpliwie jednak to Jan Duns Szkot zajmował szczególne miejsce w badaniach Ojca Zielińskiego. Profesor był wybitnym znawcą jego myśli i poświęcił mu swoje dwie monografie. Myśl Dunsa Szkota była analizowana przez niego w szerokim kontekście historycznym, obejmującym przemyślenie zagadnienia jednoznaczności pojęcia bytu i innych pojęć transcendentalnych. Ojciec Profesor wielokrotnie uczestniczył w krajowych i międzynarodowych sympozjach i kongresach poświęconych filozofii starożytnej i średniowiecznej gdzie prezentował wyniki swoich badań. Sam również był organizatorem licznych spotkań naukowych i konferencji, m.in. Sympozjum poświęconemu nowej interpretacji Platona (1992), międzynarodowego sympozjum pt. „St. Anzelm – Bishop and Thinker” (1996) czy sympozjum poświęconemu Janowi Dunsowi Szkotowi w 700-lecie śmierci (2008).

Oprócz opublikowanych monografii: Nieskończoność bytu Bożego w filozofii Jana Dunsa Szkota (Lublin 1980) i Jednoznaczność transcendentalna w metafizyce Jana Dunsa Szkota (Lublin 1988), Ojciec Profesor Zieliński jest autorem licznych przekładów oraz artykułów publikowanych w czasopismach i rozprawach zbiorowych. Doskonała znajomość języka włoskiego pozwoliła na rozległą współpracę z prof. Giovannim Reale. Jej owocem było przygotowane przez Ojca Zielińskiego i opublikowane w latach 1993-2002 tłumaczenie pięciotomowego dzieła Realego pt. Historia filozofii starożytnej, które funkcjonuje zarówno jako podręcznik akademicki, jak i ważna monografia naukowa. Książka została uhonorowana nagrodą Stowarzyszenia Tłumaczy Polskich (tom I ) oraz nagrodą Stowarzyszenia Wydawców Katolickich „Feniks 2003” (całość tłumaczenia). Ojciec Profesor przetłumaczył również jednotomowe wydanie książki Realego Myśl starożytna. Wśród innych prac translatorskich można wymienić m.in. weryfikację przekładu Anzelmiańskiego Monologionu i Proslogionu, tłumaczenie książki Calomana E. Violi Anzelm z Aosty. Wiara i szukanie zrozumienia (Lublin 2009) czy Ferdynanda Van Steenberghena Filzofia w XII wieku (Lublin 2005). Owocem studiów nad myślą św. Bonawentury było tłumaczenie pracy Leona Veutheya pt. Filozofia chrześcijańska św. Bonawentury (Niepokalanów 1996). Jedną z ostatnich prac translatorskich był przekład Świętego Bonawentury teologia historii Josepha Ratzingera (Lublin 2010).

Osobowość Ojca Profesora, jego rozległa wiedza przyciągały rzesze studentów, później uczniów, którzy pod jego kierunkiem przygotowywali swoje rozprawy doktorskie. Swoja pracę naukową rozpoczynali u Ojca Profesora m.in. ks. dr Jan Jędraszek, o. dr Grzegorz Salamon, dr Roman Majeran, dr Martyna Koszkało, dr Marek Osmański, dr Marcin Podbielski czy dr Monika Komsta. Swoimi wykładami i wystapieniami, charakterystyczną drobiazgowością i wiernością szczegółom Ojciec Zieliński inspirował i zachęcał do badań historyczno-filozoficznych. Wyróżniał go doskonały zmysł analityczny, przydatny w czasie analizy tekstów źródłowych, oraz jasny i precyzyjny język naukowy.

Być może nie wszystkim znany jest Ojciec Edward Zieliński jako malarz, twórca wrażliwy na piękno i barwę. Ojciec Profesor namalował m.in. porteety swoich Mistrzów w dziedzinie filozofii: prof. Stefana Swieżawskiego, ks. prof. Mariana Kurdziałaka, prof. Jana Czerkawskiego, o. prof. Mieczysława A. Krapca. Ojciec Edward Zieliński swoją pokorą i szacunkiem dla dzieł potomnych uczył, jak tworzyć przyszłość, nie na gruzach przeszłości, ale w kontekście tego co już było. Dla wielu jest i będzie właśnie Mistrzem. Ojciec Profesor Edward Zieliński zmarł 20 lipca 2010 roku w Gdańsku.

Mirella Nawracała-Urban